Chatbot

Azərbaycan dilində ən yaxşı AI chatbot

Azərbaycan dilində chatbot qurmaq ingiliscə bot qurmaqdan daha çətindir: müştərilər ə, ğ, ş hərflərini yazmır, ləhcə ilə danışır, latın və kiril hərflərini qarışdırır, bəzən rus sözü ilə cümlə bitirir. Bu yazıda botun Azərbaycan dilində həqiqətən başa düşməsi üçün nəyin lazım olduğunu addım-addım göstəririk: bilik bazası, ton təlimatı, test dəsti və uğursuz cavab jurnalı. Sonda çoxdilli rejimin necə qurulduğuna baxırıq.

Azərbaycan dilində ən yaxşı AI chatbot müştərinin yazdığını olduğu kimi — səhv hərflə, yarımçıq cümlə ilə, hətta rus sözü qarışdırılmış halda — başa düşən botdur. Qısa cavab budur: nəticəni modelin adı yox, onun ətrafındakı hazırlıq həll edir. Azərbaycan dilində yazılmış bilik bazası, dəqiq ton təlimatı, real yazışmalardan yığılmış test dəsti və uğursuz cavabların jurnalı — bu dördü yerində olanda bot səlis danışır. Bu dördü olmayanda isə ən güclü model də bir neçə mesajdan sonra “başa düşmədim” deyib müştərini itirir.

Aşağıda əvvəlcə Azərbaycan dilinin bota gətirdiyi konkret problemlərə, sonra isə həmin problemlərin hər birinin necə bağlandığına baxırıq. Yazının sonunda çoxdilli rejim və botun lazım olmadığı hallar da var — çünki hər sual bota verilməməlidir.

Azərbaycan dili chatbot üçün niyə çətindir

Problem dilin özündə deyil, insanların yazışma tərzindədir. Instagram DM-də və ya WhatsApp-da heç kim redaktə olunmuş cümlə yazmır. Botun qarşısına gələn mətn canlı danışıq dilidir və onun bir neçə ayrıca çətinliyi var. Bu mövzunu daha geniş şəkildə Azərbaycan dilində chatbot yazımızda da açmışıq.

Hərflər: ə, ğ, ı, ö, ş, ü, ç

Telefon klaviaturasında Azərbaycan hərfləri çox vaxt yazılmır. Müştəri “salam xalcani ne vaxt goturursuz” yazır, halbuki bilik bazasında “xalçanı nə vaxt götürürsünüz” cümləsi var. Açar sözə görə işləyən köhnə tipli bot bu iki cümləni eyni sual saymır və boş cavab verir. Yaxşı qurulmuş AI chatbot isə hərfləri bərpa etməyi bacarır — amma bunun üçün ona nümunə lazımdır.

Ləhcə və danışıq dili

“Neyniyim”, “hardadı”, “vurmuşam sizə”, “baxarsız da” kimi ifadələr rəsmi mətndə yoxdur. Bakı danışıq dili ilə regional ləhcə arasındakı fərq də var. Bilik bazasında yalnız rəsmi cümlələr varsa, bot canlı danışığı zəif tutur.

Latın və kiril qarışığı

Yaşlı müştərilər hələ də kiril klaviaturasından istifadə edir və “салам, гиймети нечедир” tipli mesaj gəlir. Bəzən bir cümlədə hər iki əlifba olur. Bot bunu tanımırsa, söhbət elə birinci mesajda dayanır.

Yarımçıq cümlə və tək söz

Ən çox gələn mesajlar tam cümlə deyil: “qiymet?”, “var?”, “nece”, “olar”. Burada kontekst əvvəlki mesajda qalır. Botun yaddaşı yoxdursa, hər mesajı sıfırdan oxuyur və mənasız cavab qaytarır.

Rus və Azərbaycan qarışığı

“Salam, dostavka var?”, “kartla oplata olur?” — bu cümlələr Azərbaycan cümləsidir, amma açar sözlər rus dilindədir. Bot yalnız təmiz Azərbaycan dilinə köklənibsə, bu mesajları “anlaşılmayan” kimi qeyd edir.

• Səhv hərflə yazılmış mesaj — ən çox rast gəlinən hal
• Tək sözlük sual — kontekst tələb edir
• Kiril əlifbası ilə yazılmış mesaj
• Rus sözləri qarışmış Azərbaycan cümləsi
• Səsli mesaj mətnə çevriləndə yaranan yarımçıq cümlələr

Botu Azərbaycan dilində düzgün danışdırmaq üçün nə lazımdır

Yuxarıdakı problemlərin hamısı eyni dörd addımla bağlanır. Bu addımların praktiki detallarını botu Azərbaycan dilində düzgün danışdırmaq yazısında ayrıca izah etmişik.

1. Bilik bazası Azərbaycan dilində olsun

Ən çox edilən səhv budur: bilik bazası ingiliscə və ya rusca yazılır, bot isə cavabı tərcümə edir. Nəticədə cümlələr qrammatik cəhətdən düzgün, amma qəribə səslənir — “sizin sifarişiniz emal edilməkdədir” tipli mətnlər çıxır. Bilik bazasını birbaşa Azərbaycan dilində yaz. İçinə yalnız rəsmi mətn yox, müştərinin işlətdiyi sözləri də sal: xidmətin rəsmi adının yanında insanların onu necə çağırdığını da yaz.

2. Ton təlimatı ver

Ton təlimatı botun necə danışacağını təyin edən qısa qaydalar toplusudur. Orada müraciət formasını (“siz” yoxsa “sən”), cümlə uzunluğunu, emoji istifadəsini, qadağan olunmuş ifadələri və bilmədiyi halda nə edəcəyini yazırsan. Ən vacib bənd sonuncudur: bot cavabı bilmirsə, uydurmamalı, canlı operatora ötürməlidir.

3. Test dəsti qur

Test dəsti real yazışmalardan götürülmüş suallar siyahısıdır — hər sualın yanında gözlənilən cavab. Bota hər dəyişiklikdən sonra bu siyahını keçirirsən. Siyahıya mütləq “çirkli” nümunələr sal: hərfsiz yazılmış, kiril əlifbalı, tək sözlük və rus sözü qarışmış mesajlar. Təmiz cümlələr üzərində keçən test heç nə sübut etmir.

4. Uğursuz cavab jurnalı saxla

Bot “başa düşmədim” deyəndə və ya müştəri söhbəti yarımçıq buraxanda bu hal jurnala düşməlidir. Həftədə bir dəfə bu jurnalı oxuyursan: təkrarlanan sual varsa, onu bilik bazasına əlavə edirsən. Bu döngə olmadan bot vaxt keçdikcə yaxşılaşmır, sadəcə eyni səhvi təkrarlayır.

Müqayisə: hansı yanaşma nə verir

Yanaşma	Azərbaycan dilində nəticə	Nə vaxt uyğundur
Açar sözə görə hazır cavablar	Səhv hərfli və yarımçıq mesajları tanımır, kiril mətnini ümumiyyətlə tutmur	Çox dar, dəyişməyən suallar üçün
Yalnız model, bilik bazası yoxdur	Səlis danışır, amma sənin xidmətlərini bilmir və detalları uydura bilər	Ümumi söhbət üçün, satışa yaramır
İngiliscə baza + avtomatik tərcümə	Qrammatik düzgün, amma süni səslənən cavablar; yerli ifadələr itir	Müvəqqəti həll kimi
Azərbaycan dilində baza + ton təlimatı + test dəsti	Səhv hərfi bərpa edir, ləhcəni tutur, kontekst saxlayır, bilmədiyini operatora ötürür	Real müştəri axını olan bizneslər üçün

Çoxdilli rejim: AZ, RU və EN bir botda

Bakıda işləyən biznesin müştəri axını heç vaxt tək dildə olmur. Ona görə çoxdilli rejim ayrı bot açmaqla yox, eyni botun içində dil tanıması ilə qurulur. Prinsip sadədir: bot müştərinin ilk mesajının dilini müəyyən edir və söhbətin sonuna qədər həmin dildə qalır — müştəri özü dili dəyişməyincə. Bu quruluşun detallarına çoxdilli chatbot (AZ, RU, EN) yazısında baxa bilərsən.

• Bilik bazasının əsas dili Azərbaycan dili olur, digər dillər həmin bazadan cavab alır
• Ton təlimatı hər dil üçün ayrıca yazılır — rus dilində müraciət forması fərqlidir
• Qarışıq mesajda (Azərbaycan cümləsi, rus sözləri) bot cümlənin əsas dilinə görə cavab verir
• Test dəsti üç dilin hər biri üçün ayrıca saxlanılır
• Operatora təhvil verildikdə söhbətin dili operatorun panelində göstərilir

Nə vaxt AI chatbot lazım deyil və hansı səhvlər edilir

Dürüst danışaq: bot hər problemi həll etmir. Aşağıdakı hallarda ona pul və vaxt qoymağın mənası azdır.

• Gündə bir neçə mesaj gəlirsə — bir nəfər bunu telefonla daha yaxşı bağlayır
• Hər sifariş fərdi hesablama tələb edirsə — bot yalnız məlumat toplayan kimi işə yarayar, cavabı insan verməlidir
• Yazılı prosesin özü yoxdursa — botun bilik bazası boş qalacaq, əvvəlcə prosesi yaz
• Hüquqi və ya tibbi məsuliyyət daşıyan cavablar — burada bot yalnız növbəyə yazılmanı aparmalıdır

Ən çox təkrarlanan səhvlər isə bunlardır: bilik bazasını bir dəfə doldurub unutmaq; bota “heç vaxt bilmirəm demə” təlimatı vermək (bu, uydurma cavabların birbaşa səbəbidir); canlı operatora keçidi qurmamaq; və botu yalnız təmiz cümlələrlə test etmək. Bizə ən çox gələn suallardan biri budur: “bot yaxşı işləyirdi, sonra niyə pisləşdi?” Cavab demək olar ki, həmişə eynidir — bilik bazası yenilənməyib, uğursuz cavab jurnalına isə heç kim baxmayıb.

Bunu NERO panelində necə qurursan

AI Media Bakıda yerləşən süni intellekt və avtomatlaşdırma texnologiya şirkətidir — marketinq agentliyi deyil. Yuxarıdakı quruluşun hamısı bizim NERO platformasında hazır gəlir: app.aimedia.az. Instagram DM, WhatsApp, Messenger və sayt çatı bir vahid inbox-da toplanır, yəni Azərbaycan dilində qurduğun bilik bazası eyni anda bütün kanallara işləyir.

Önəmli bir fərq: bot panelin öz içində qurulur — n8n, Make və ya Zapier kimi xarici alət lazım deyil. Vizual flow builder-də ssenarini çəkirsən, bilik bazasını Azərbaycan dilində doldurursan, hazır cavabları əlavə edirsən. Sayt üçün veb-çat botu (widget) da elə panelin içindən yaradılır; sayta yalnız bir kod parçası əlavə olunur. WhatsApp iki cür qoşulur: rəsmi Cloud API və ya QR ilə.

Bot cavabı bilmədikdə söhbət canlı operatora təhvil verilir və bot avtomatik pauza olunur — müştəri iki cavab almır. Komanda rolları və icazələr sayəsində hər əməkdaş yalnız öz kanalını görür, analitika bölməsində isə hansı sualların bota gəldiyi görünür. Bu, uğursuz cavab jurnalını oxumağın ən rahat yoludur. Platformanın bütün imkanlarına məhsullar səhifəsində, chatbotdan başqa hansı işləri gördüyümüzə isə xidmətlər səhifəsində baxa bilərsən. Paketlərin quruluşu qiymət səhifəsindədir.

Sahə üzrə hazır sistemlərimiz də var və onların hər birinin öz Azərbaycan dilli interfeysi var: istehsalat nəzarəti üçün e-konveyer, ferma və quşçuluq uçotu üçün e-ferma, xalça yuma idarəetməsi üçün naxis.

Növbəti addım

Əgər Instagram və WhatsApp-a gələn suallar təkrarlanırsa və cavab gecikirsə, ilk addım sadədir: son bir həftənin yazışmalarından ən çox təkrarlanan sualları çıxar. Bu siyahı həm bilik bazasının, həm də test dəstinin özəyidir. Qalanını birlikdə quraq — botu Azərbaycan dilində danışdırmaq, çoxdilli rejimi açmaq və canlı operatora təhvili qurmaq bir neçə gün çəkir.

Bizimlə əlaqə səhifəsindən yaza bilərsən və ya birbaşa WhatsApp-dan yaz — sənin biznesinin suallarına baxıb hansı quruluşun uyğun olduğunu deyək.