Bələdçi

Botu Azərbaycan dilində necə düzgün danışdırmalı?

Botu Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırmaq cavabları sadəcə azərbaycanca yazmaq deyil. Üslub, ton, qısaltmalar, səhv yazılış, əlifba və rusca yazan müştəri — hamısı bir dəfə düzgün qurulmalıdır. Bu yazıda addım-addım qurulma təlimatı və hazır test cümlələri var.

Botu Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırmaq — bu, sadəcə "cavabları azərbaycanca yaz" demək deyil. Müştəri sənə "salam qiymet nece?" yazır, digəri "Salam, mən sizinlə əməkdaşlıq etmək istəyirəm", üçüncüsü isə rus dilində sual verir. Botun hamısını başa düşməsi və hamısına eyni səviyyədə cavab verməsi üçün onu bir dəfə düzgün qurmaq lazımdır. Bu yazı məhz o qurulma təlimatıdır: addım-addım, praktik.

Əgər hələ "chatbot ümumiyyətlə Azərbaycan dilini nə dərəcədə başa düşür?" sualına cavab axtarırsansa, əvvəlcə Chatbot Azərbaycan dilini nə dərəcədə başa düşür yazısını oxu — orada texniki izah var. Burada isə hazır botu necə danışdırmaq lazım olduğunu göstərəcəyik.

Addım 1: Bot üslubunu müəyyən et — sən yoxsa siz?

Bot üslubu sən yoxsa siz sualı ilk gündən həll olunmalıdır, çünki bütün mətnlər ona görə yazılır. Yarısı "sən", yarısı "siz" olan bot süni görünür və müştəri dərhal hiss edir ki, cavabları müxtəlif adamlar yazıb.

Nə zaman "siz"

• Klinika, hüquq, maliyyə, sığorta, tibb — hörmət tonu gözlənilir.
• Korporativ müştəri ilə işləyirsənsə, sifariş və müqavilə söhbəti gedirsə.
• Müştəri kütləsi yaşlıdırsa — "siz" heç kimi incitmir, "sən" isə incidə bilər.

Nə zaman "sən"

• Gənc auditoriya, kafe, geyim, idman zalı, kurs, əyləncə.
• Instagram-da qeyri-rəsmi ton artıq formalaşıbsa və səhifən özü "sən" deyə yazırsa.

Qərar verdikdən sonra onu bir cümlə ilə botun təlimatına yaz: "Müştəriyə həmişə siz deyə müraciət et, heç vaxt sən demə." Bu bir cümlə onlarla cavabı bir-birinə uyğunlaşdırır. Şübhələnirsənsə, "siz" seç — daha təhlükəsiz variantdır.

Addım 2: Bot tonunu müəyyən etmək

Üslubdan sonra növbə tondadır. Bot tonunu müəyyən etmək üçün özünə üç sual ver: bot nə qədər qısa danışsın, emoji işlətsinmi, zarafat etsinmi?

• Uzunluq: Instagram və WhatsApp-da iki-üç cümlə kifayətdir. Uzun cavab oxunmur.
• Emoji: ya heç, ya da cavabda maksimum bir dənə. Hər cümlədə emoji ciddi biznesi ucuzlaşdırır.
• Zarafat: şikayət və gecikmə mövzusunda zarafat olmaz — orada ton sakit və üzrxahlıq tərzində olmalıdır.

Tonun ən sadə yoxlaması: cavabı ucadan oxu. Öz işçin belə danışmazdısa, bot da danışmamalıdır.

Bot Azərbaycan dilində cavab verəndə hansı səhvləri edir?

Bot Azərbaycan dilində cavab verərkən ən çox rast gəlinən problemlər bunlardır və hər birinin praktik həlli var:

• Tərcümə qoxusu. "Sizin sorğunuz emal olunur" kimi cümlələr birbaşa tərcümədir. Əvəzinə: "Sifarişinizi qeyd etdim, bir dəqiqə."
• Şişirdilmiş rəsmiyyət. "Hörmətli müştərimiz, müraciətinizə görə minnətdarlığımızı bildiririk" — real insan belə yazmır.
• Yarımçıq cavab. Bot qiyməti deyir, amma növbəti addımı demir. Hər cavabın sonunda bir konkret addım olmalıdır.
• Ağır söz seçimi. "İstifadə imkanı əldə etmək" əvəzinə sadəcə "istifadə edə bilərsiniz".

Dialekt və qısaltmaları anlamaq: müştəri necə yazır?

Müştəri klaviaturada tələsir. Dialekt və qısaltmaları anlamaq üçün bota real yazılış nümunələrini öyrətmək lazımdır. Ən çox rast gəlinən qısaltmalar: "slm", "sag ol", "nece", "qiymet", "var mi", "ne vaxt", "olar mi", "bes", "canli".

Bunlara dialekt sözləri də əlavə olunur: bölgədən asılı olaraq eyni sual "neçəyədi", "neçiyədi", "neçəyə gəlir" formalarında gələ bilər. Botun təlimatına bir cümlə əlavə et: "Müştəri qısaltma, dialekt və ya səhv yazılışla yazsa da, mənasını anla və düzgün ədəbi dildə cavab ver."

Səhv yazılmış sözləri başa düşmək

Səhv yazılmış sözləri başa düşmək üçün bota tez-tez səhv yazılan sözlərin siyahısını ver. Praktikada ən çox bunlar olur:

Müştərinin yazdığı	Nəzərdə tutduğu
qiymet, qiymeti, qiymət nece	qiymət nə qədərdir
catdirilma, çatdirma, çatdırılma var	çatdırılma var?
unvan, ünvanız, harda yerlesir	ünvan haradadır
isleyirsiz, açiqsiz, neçəyə kimi	iş saatları
endirim, güzəşt, ucuz olar mi	endirim var?
sifaris vermek isteyirem	sifariş vermək

Bu cədvəli bir dəfə hazırlayıb botun bilik bazasına yazsan, gündəlik onlarla anlaşılmazlıq aradan qalxır.

Latın və kiril yazılış: müştəri iki əlifba ilə yazsa nə olur?

Latın və kiril yazılış məsələsi Azərbaycanda hələ də aktualdır. Bəzi müştərilər telefonda rus klaviaturası ilə azərbaycanca yazır, bəziləri isə tam kiril mətn göndərir. Bunlara əlavə olaraq ən geniş yayılan hal — Azərbaycan hərflərinin olmadığı yazılışdır: "ə" yerinə "e", "ş" yerinə "s", "ç" yerinə "c", "ğ" yerinə "g", "ö" və "ü" yerinə "o" və "u".

Botun təlimatına belə bir qayda yaz: "Mətn latın, kiril və ya Azərbaycan hərfləri olmadan yazıla bilər — hər halda mənanı anla, cavabı isə həmişə düzgün Azərbaycan əlifbası ilə yaz." Bir qayda, üç problemi bağlayır.

Rusca yazan müştəri halını necə həll etməli?

Rusca yazan müştəri halı Bakıda demək olar hər gün olur. İki səhv variant var: botun rusca sualı azərbaycanca cavablandırması və ya ümumiyyətlə anlamaması. Düzgün qayda sadədir və bir cümləyə sığır: müştəri hansı dildə yazırsa, cavab da o dildə olsun.

• Müştəri rusca yazdı — bot rusca cavab versin.
• Müştəri ingiliscə yazdı — bot ingiliscə cavab versin.
• Qarışıq yazdı — üstünlük təşkil edən dilə, yəni azərbaycancaya keçsin.
• Müştəri söhbətin ortasında dili dəyişdi — bot da dəyişsin, əvvəlki dildə israr etməsin.

Bunu NERO platformasında botun təlimatına bir abzas kimi yazmaq kifayətdir — hər dil üçün ayrı bot qurmağa ehtiyac yoxdur.

Bot lüğəti hazırlamaq: yerli ifadələr və brend sözləri

Bot lüğəti hazırlamaq ən çox gözardı edilən, amma nəticəni ən çox dəyişən addımdır. Lüğət üç bölmədən ibarətdir:

1. Brend və məhsul adları. Müştəri onları necə yazır? Səhv yazılışları da siyahıya sal ki, bot tanısın.
2. Sahə terminləri. Xalça yuma, avtoservis, klinika — hər sahənin öz sözü var. "Bərpa", "kimyəvi təmizləmə", "diaqnostika", "növbə" kimi sözlərin sənin biznesində nə demək olduğunu bota izah et.
3. Yerli ifadələr. Yerli ifadələr bot üçün ayrıca mövzudur: "əl vurmaq", "yola salmaq", "baş tutmaq", "söz vermək", "qapıya çatdırmaq" — bot bunları hərfi mənada başa düşməməlidir.

Lüğəti bir dəfə yaz, sonra ayda bir dəfə real yazışmalara baxıb yenilə. Bilik bazasının necə qurulduğunu məhsullar səhifəsində görə bilərsən.

Azərbaycan dilində şablon mesajlar necə yazılmalıdır?

Azərbaycan dilində şablon mesajlar botun sifəti sayılır — müştəri onları hər söhbətdə görür. Minimum bu altısını hazırla:

• Salamlama: qısa, kim olduğunu bildirən: "Salam! Sizə necə kömək edə bilərəm?"
• Qiymət cavabı: rəqəm və dərhal ardınca növbəti addım.
• Bilmirəm cavabı: "Bu sualı dəqiqləşdirib sizə yazacağam" — uydurmadan yaxşıdır.
• Operatora ötürmə: müştəriyə gözləmə səbəbini izah edən cümlə.
• İş saatından kənar: bot 7/24 işləyir, amma insan cavabı səhər olacaqsa, bunu de.
• Sifariş təsdiqi: nəyi qeyd etdiyini təkrarlayan qısa xülasə.

Hər şablonu yazandan sonra özünə bir sual ver: bu cümləni öz işçim müştəriyə deyərdimi? Cavab "yox"dursa, yenidən yaz.

Az dilli bot testi: hansı cümlələrlə yoxlamalı?

Az dilli bot testi qurulmanın son, amma ən vacib mərhələsidir. Botu işə salmadan əvvəl ona bu tipli cümlələri göndər və cavablara bax:

1. "slm qiymet nece?" — qısaltma və hərfsiz yazılış.
2. "Salam. Sabah saat 3-e yazila bilerem?" — vaxt və hərfsiz yazılış birlikdə.
3. Rus dilində çatdırılma sualı — bot rusca cavab verməlidir.
4. İngilis dilində qısa sual — bot ingiliscə cavab verməlidir.
5. "neceyedi bes bunlar" — dialekt formalı sual.
6. "Sifarişim gecikib, nə vaxt gələcək?" — narazı müştəri, ton yoxlanışı.
7. "əməkdaşlıq etmək istəyirik, kiminlə danışım?" — korporativ sorğu.
8. "heçnə başa düşmədim" — botun özünü təkrar izah etmə bacarığı.

Bot dil keyfiyyəti bu səkkiz cümləyə verdiyi cavabla ölçülür. Səhv cavab görəndə botu deyil, təlimatı düzəlt — problemin kökü demək olar həmişə təlimatdadır.

Bot dil keyfiyyətini necə davamlı saxlamaq olar?

Test bir dəfəlik hadisə deyil. Bot dil keyfiyyəti zamanla aşağı düşür, çünki müştərilər yeni suallar verir, yeni məhsul adları çıxır, mövsüm dəyişir. Ona görə aylıq kiçik bir baxış rejimi qur.

Ayda bir dəfə ediləcək üç iş

• Anlaşılmayan mesajları oxu. Botun "başa düşmədim" dediyi və ya mövzudan yayındığı yazışmaları ayır. Hər biri lüğətə və ya bilik bazasına əlavə olunası bir boşluqdur.
• Operatora ötürülmə səbəblərini qrupla. Eyni sual dəfələrlə insana ötürülürsə, o cavab botda yoxdur — əlavə et.
• Ton pozuntusunu axtar. Bot bir yerdə "sən", başqa yerdə "siz" deyibsə, deməli təlimatda ziddiyyət var.

Bu üç işi bir saat çəkir, amma botun dili aydan-aya yaxşılaşır. Söhbətləri bir yerdə oxumaq və insan təhvilini idarə etmək üçün NERO panelindən istifadə edə bilərsən — Instagram, WhatsApp və Messenger yazışmaları eyni ekranda görünür.

Bir səhv ki, hamı edir

Ən çox rast gəlinən səhv budur: bot səhv cavab verəndə sahibkar dərhal həmin sual üçün ayrıca qayda yazır. Bir müddət sonra təlimat onlarla bir-birini təkrarlayan qaydadan ibarət olur və bot daha da qarışdırır. Düzgün yol — ümumi prinsipi yazmaq. "Qiymət soruşulanda tarifi de və sonra əlaqə üçün nömrə istə" bir qaydadır və on müxtəlif qiymət sualını birdən bağlayır.

Yoxlama siyahısı və növbəti addım

Yekunlaşdıraq. Botu Azərbaycan dilinə uyğunlaşdırmaq üçün ardıcıllıq belədir: üslub seçimi, ton, qısaltma və səhv yazılış qaydası, əlifba qaydası, dil qaydası, lüğət, şablon mesajlar və test cümlələri. Bu qurğunu bir dəfə edirsən, bot isə 7/24 həmin qaydalarla danışır.

AI Media-da chatbot xidməti aylıq 120, 140 və 160 ₼ tarifləri ilə təklif olunur — dil qurğusu, lüğət və test prosesi bizim tərəfimizdən aparılır. Tariflərin fərqini qiymət səhifəsində, xidmətin əhatəsini isə xidmətlər səhifəsində oxuya bilərsən. Instagram, WhatsApp və Messenger yazışmalarını bir paneldə idarə etmək istəyirsənsə, NERO platformasına bax.

Botunun azərbaycanca necə danışdığını birlikdə yoxlayaq: əlaqə səhifəsindən pulsuz konsultasiya üçün yaz və ya birbaşa WhatsApp-da +994 50 250 00 74 nömrəsinə mesaj göndər. Bakıda, yerində də görüşə bilərik.