Bələdçi

Botla kataloq göstərib sifariş necə alınır?

Instagram və WhatsApp-da eyni suallara gündə dəfələrlə cavab verirsənsə, problem məhsulda yox, axındadır. Bu bələdçidə botun kataloqunu kateqoriya, məhsul və variant səviyyəsində necə quracağını göstərirəm. Sonra sifarişi bağlayan beş məlumatı və təsdiq mesajına qədər gedən yolu addım-addım açıram.

Bir çox biznesdə eyni səhnə təkrarlanır: müştəri Instagram-da yazır «qiymət neçəyədir?», sən şəkil atırsan, o soruşur «başqa rəngi var?», sonra ölçü, sonra çatdırılma, sonra ünvan — və onlarla mesajdan sonra sifariş yenə yarımçıq qalır. Botla kataloq göstərmək və sifariş almaq məhz bu dağınıqlığı bir axına yığmaqdır: bot məhsulu göstərir, variantı seçdirir, lazım olan məlumatı yığır və sifarişi nömrə ilə bağlayır. Bu yazıda kataloqun necə qurulacağını (kateqoriya → məhsul → variant) və sifarişin hansı beş məlumatla bağlandığını addım-addım göstərəcəyəm.

Ümumi mənzərəni Sifariş qəbulunun avtomatlaşdırılması yazısında vermişdik. Burada isə konkret hissəyə — kataloqa və variant seçiminə girirəm.

Bot məhsul kataloqu nədir və nə vaxt lazımdır?

Bot məhsul kataloqu — botun içində saxlanan, strukturlaşdırılmış məhsul siyahısıdır. Sadə dillə: bot sənin məhsullarını «bilir», onları qruplaşdırır və müştəriyə addım-addım göstərir.

Kataloq sənə lazımdır, əgər:

• məhsulların sayı bir neçə onu keçir və hamısını bir mesajda saymaq mümkün deyil;
• eyni məhsulun ölçü, rəng, ölçmə vahidi kimi variantları var;
• gündə eyni sualı («hansı ölçülər var?») dəfələrlə cavablayırsan;
• sifarişlər DM-də itir, kim nə istəyib — sonradan tapmaq olmur.

Əgər cəmi üç-dörd xidmətin varsa, kataloq qurmağa ehtiyac yoxdur — sadə cavab ssenarisi kifayətdir. Kataloq seçim çoxaldıqca qazandırır.

Kataloqu necə qurmalısan: kateqoriya → məhsul → variant

Kataloq üç səviyyədən ibarətdir. Bu üçlüyü pozsan, müştəri azır və söhbəti yarımçıq qoyur.

1. Kateqoriya səviyyəsi

Müştəri ilk mesajda bütün məhsul siyahısını görməməlidir. O, əvvəlcə istiqamət seçir: «Qadın geyimi», «Uşaq geyimi», «Aksesuar». Praktik qayda — bir ekranda beş-altı kateqoriyadan çox olmasın. Adlar müştərinin dili ilə yazılsın, sənin daxili anbar terminlərinlə yox.

2. Məhsul səviyyəsi

Kateqoriya seçiləndən sonra bot həmin qrupun məhsullarını verir. Hər məhsulun kartında olmalıdır: ad, qısa təsvir (bir-iki cümlə), qiymət və «Seç» düyməsi. Uzun mətn yazma — müştəri telefonda oxuyur, üç sətirdən sonra sürüşdürüb keçir.

Məhsulları populyarlığa görə sırala: ən çox satılan yuxarıda. Bot kataloqunda sıralama vitrin kimidir.

3. Variant səviyyəsi

Bu, ən çox atlanan və ən çox problem yaradan səviyyədir. Məhsul seçiləndən sonra bot dəqiqləşdirici sual verir: ölçü, rəng, ədəd. Ölçü və rəng seçimi bot tərəfindən düymə şəklində verilməlidir — açıq sual yox. «Hansı ölçü istəyirsiniz?» sualına müştəri «orta ölçü kimi bir şey» yaza bilər; düymə isə yalnız real mövcud variantları göstərir və sonrakı çaşqınlığı sıfırlayır.

Variantlar bir-birindən asılı ola bilər: bəlkə qara rəng yalnız iki ölçüdə var. Onda bot əvvəl rəngi soruşur, sonra həmin rəngə uyğun ölçüləri göstərir. Bu ardıcıllığı əvvəlcədən kağızda çək — sonra qurmaq asan olur.

Şəkilli məhsul göstərmək bot vasitəsilə necə olur?

Mətnlə satılan məhsul azdır. Geyim, mebel, aksesuar, qida — hamısı gözlə alınır. Ona görə şəkilli məhsul göstərmək bot ssenarisində standart hala çevrilməlidir.

Nəyə diqqət et:

• Bir məhsul — bir əsas şəkil. Bütün şəkilləri birdən atmaq söhbəti doldurur və müştərini yorur. Qalan şəkilləri «Daha çox şəkil» düyməsinin arxasına qoy.
• Şəkil ölçüsü. Ağır fayllar gec yüklənir. Müştəri gözləməyi sevmir.
• Şəkil və mətn birlikdə. Şəklin altında ad, qiymət və seçim düyməsi olsun — müştəri geri qayıdıb axtarmasın.
• Şəkil arxivi bir yerdə. Şəkilləri panelə yüklə ki, məhsul dəyişəndə bir yerdən yeniləyəsən.

Instagram, WhatsApp və Messenger şəkil formatlarını fərqli göstərir. Ona görə bir platformada işləyən vizual digərində fərqli görünə bilər — hər kanalda öz gözünlə yoxla.

Sifariş formasını botda qurmaq: bağlayıcı beş məlumat

Sifariş, ancaq beş məlumat toplananda bağlanmış sayılır. Sifariş formasını botda qurmaq deyəndə əslində bu beşliyi ardıcıl yığmaq nəzərdə tutulur.

Məlumat	Bot nə soruşur	Niyə vacibdir
Məhsul və variant	Kateqoriya → məhsul → ölçü/rəng düymələri	Nəyin satıldığı dəqiqləşir, yanlış göndəriş aradan qalxır
Say	«Neçə ədəd?»	Məbləğ və stok hesablanır
Ad və əlaqə nömrəsi	«Adınız?» → «Əlaqə nömrəniz?»	Kuryer və geri zəng üçün əsas
Çatdırılma ünvanı və vaxtı	«Şəhər?» → «Ünvan?» → «Vaxt aralığı?»	Çatdırılma qiyməti və marşrut buradan çıxır
Ödəniş üsulu	«Nağd / kart / köçürmə?»	Təhvil anında mübahisə olmur

Qaydalar sadədir: hər addımda bir sual, mümkün olan yerdə düymə, sonda isə yığılan məlumatın xülasəsi. Müştərinin bir mesajda hər şeyi yazmasını gözləmə — yazsa da, bot onu ayırıb yerinə qoymalıdır.

Ödəniş razılaşması və çatdırılma məlumatının alınması necə qurulur?

Ödəniş razılaşması bot mərhələsində iki yol var. Birincisi — bot yalnız üsulu qeyd edir (nağd, kart, köçürmə) və ödəniş insanla, təhvil anında və ya operatorla razılaşdırılır. İkincisi — botun içinə ödəniş linki bağlanır və müştəri elə söhbətdə ödəyir.

Azərbaycan bazarında birinci variant hələ də daha çox işlənir, çünki müştərilərin böyük hissəsi nağd və ya təhvildə ödəməyə öyrəncəlidir. Amma önödənişli məhsullarda (fərdi sifariş, ölçüyə görə hazırlanan mal) ödəniş linki sifarişi ciddiləşdirir və boş sifarişləri azaldır.

Çatdırılma məlumatının alınması ayrıca diqqət istəyir. Ünvanı bir sətirdə soruşma — şəhəri düymə ilə seç, rayonu düymə ilə seç, yalnız küçə-bina hissəsini mətnlə yazdır. Belə olanda kuryerə gedən ünvan səliqəli və oxunaqlı olur. Vaxt aralığını da düymə ilə ver: «bu gün axşam», «sabah gündüz», «həftə sonu».

Sifarişin təsdiqi mesajı və sifariş nömrəsi vermək

Sifariş bitəndə müştəri konkret nə aldığını görməlidir. Sifarişin təsdiqi mesajı qısa xülasədir: məhsul, variant, say, ünvan, ödəniş üsulu, ümumi məbləğ. Sonunda iki düymə: «Təsdiq edirəm» və «Düzəliş etmək istəyirəm».

Təsdiqdən sonra bot sifariş nömrəsi vermək mərhələsinə keçir. Nömrə niyə lazımdır? Çünki:

• müştəri sonra yazanda «filan nömrəli sifarişim» deyir və axtarış saniyələr çəkir;
• komanda daxilində sifariş bir kimlik altında izlənir — kimin götürdüyü, hazırlandığı, göndərildiyi bilinir;
• şikayət və ya dəyişdirmə halında hansı sifarişdən danışıldığı mübahisə mövzusu olmur.

Nömrə formatını sadə saxla: tarix və ardıcıl say kifayətdir. Bot həmin nömrəni həm müştəriyə göndərir, həm də daxili siyahıya yazır. NERO platformasında sifariş həm söhbətin içində görünür, həm də operatorun panelində qalır — yəni «hansı DM-də idi?» sualı aradan qalxır.

Stokda yoxdur halı və digər çətin ssenarilər

Stokda yoxdur halı botun ən zəif nöqtəsidir. Müştəri seçir, sifarişi bağlayır, sonra sən yazırsan «bağışlayın, qalmayıb» — bu, heç cavab verməməkdən də pis təsir buraxır.

Üç praktik həll:

• Variantı gizlət. Qalmayan ölçü və rəng düymələr arasında ümumiyyətlə görünməsin. Ən təmiz yol budur.
• Alternativ təklif et. «Bu ölçüdə hazırda yoxdur. Yaxın variant budur — baxmaq istəyirsiniz?» Söhbət qırılmır.
• Gözləmə siyahısı. «Gəldikdə xəbər verək?» düyməsi qoy, nömrəni yığ, mal gələndə bot özü yazsın. Bu, itirilmiş sifarişi geri qaytaran ən ucuz üsuldur.

Digər çətin hallar: müştəri ortada fikrini dəyişir (hər addımda «Geri» düyməsi olsun), ünvanı səhv yazır (təsdiq mesajında düzəliş imkanı olsun), və ya sual botun bilmədiyi sahədədir. Sonuncuda bot dayanmalı, söhbəti canlı operatora ötürməlidir. Bu hibrid rejim məhsullar bölməsində təsvir etdiyimiz platformanın əsas hissəsidir.

Instagram-dan sifariş almaq və WhatsApp sifariş axını arasında fərq nədir?

Instagram-dan sifariş almaq əsasən vitrinlə başlayır: müştəri postu və ya story-ni görür, DM yazır, kataloqa düşür. Burada bot çox vaxt daha qısa danışmalıdır, çünki söhbət yeni tanışlıqla başlayır və uzun anket adamı qaçırır. Bu kanalda ilk mesaj «nə axtarırsınız?» sualı ilə açılsa, kataloq daha sürətli işə düşür.

WhatsApp sifariş axını isə daha çox təkrar müştəri kanalıdır. Adam nömrəni yadda saxlayır, ikinci dəfə birbaşa yazır. Burada bot bir az daha ətraflı gedə bilər: keçmiş sifarişi xatırlatmaq, «əvvəlki ünvana göndərək?» sualını vermək bu kanalda təbii görünür.

Ən yaxşısı isə hər iki kanalın eyni kataloqu və eyni sifariş siyahısını paylaşmasıdır. Əks halda Instagram-dakı stok WhatsApp-dakından fərqlənir və dolaşıqlıq yaranır. Bir paneldə birləşdirilmiş omnichannel yanaşma ilə bağlı detalları xidmətlər səhifəsində tapa bilərsən.

Botla satış ssenarisini necə test edib canlıya çıxarmalısan?

Botla satış ssenarisi yazıldıqdan sonra dərhal reklama bağlamaq səhvdir. Ardıcıllıq belədir:

1. Kağız üzərində axını çək. Kateqoriya, məhsul, variant, beş məlumat, təsdiq, nömrə. Hər düyməni yaz.
2. Kataloqu doldur. Əvvəlcə ən çox satılan məhsullarla başla, hamısını birdən yükləmə.
3. Özün müştəri kimi keç. Ən azı üç ssenari: normal sifariş, fikir dəyişən müştəri, stokda olmayan variant.
4. Komandaya keçirt. Bir neçə nəfər fərqli üsulla sınasın — mütləq gözlənilməyən cavab çıxacaq.
5. Kiçik həcmdə canlıya çıx. Bir neçə gün real müştərilərlə işlət, söhbətləri oxu, ilişən yerləri düzəlt.
6. Sonra reklamı artır. Axın hamarlaşandan sonra trafik gətirmək təhlükəsizdir.

Bot 7/24 işlədiyi üçün gecə gələn sifariş də itmir — amma bu üstünlük yalnız ssenari düzgün qurulanda real fayda verir.

Qiymət və başlanğıc

Kataloqlu satış botunun aylıq abunəsi AI Media-da chatbot tarifləri üzrə 120, 140 və ya 160 ₼-dir — kanal sayı və funksionallıqdan asılı olaraq. Ətraflı bölgünü qiymət səhifəsində görə bilərsən.

Əgər məhsul siyahın hazırdırsa və sifarişləri DM-də itirməkdən yorulmusansa, birinci addım sadədir: kataloqun strukturunu bizimlə birlikdə çək. Pulsuz konsultasiya üçün əlaqə səhifəsindən yaz, WhatsApp-dan mesaj at və ya +994 50 250 00 74 nömrəsinə zəng elə. Bir söhbətdə hansı kateqoriyaların, hansı variantların və hansı beş sualın sənin biznesinə uyğun olduğunu müəyyən edirik.