Dizayn & SMM

Vebsayt UI/UX dizaynı: 10 meyar

Saytın gözəl görünür, amma müraciət gəlmirsə, problem çox vaxt rəngdə yox, strukturdadır. Bu yazıda vebsayt UI/UX dizaynını qiymətləndirmək üçün 10 konkret meyar var. Hər meyarın yanında bir yoxlama sualı verilib — cavabın "yox"dursa, işin harada olduğunu dərhal görəcəksən.

Vebsayt UI/UX dizaynı saytın görünüşü ilə istifadə rahatlığının eyni anda, yoxlanıla bilən meyarlarla qurulmasıdır. Qısa cavab budur: yaxşı dizayn gözəl şəkil deyil — ziyarətçinin ilk ekranda hara düşdüyünü anlaması, növbəti addımı görməsi və o addımı maneəsiz atmasıdır. Aşağıda saytını bu gün özün yoxlaya biləcəyin 10 meyar var. Hər meyarın yanında bir yoxlama sualı yazılıb: cavabın "yox"dursa, orada işin var.

UI ilə UX arasında fərq nədir?

UI (istifadəçi interfeysi) gördüyün hissədir: rənglər, şrift, düymələr, ikonlar, boşluqlar. UX (istifadəçi təcrübəsi) isə hiss etdiyin hissədir: axtardığını neçə kliklə tapırsan, forma səni yorur, yoxsa yox, səhv edəndə sayt sənə nə deyir. Eyni rəng palitrası ilə bir-birindən tamamilə fərqli iki təcrübə qurmaq mümkündür.

Ona görə də dizayn qərarını "xoşuma gəldi" hissi ilə yox, meyarla vermək lazımdır. Meyar olanda müzakirə zövq davasından çıxıb işə çevrilir: kim haqlıdır sualı arxa plana keçir, ziyarətçi nə edir sualı önə çıxır. Saytın sıfırdan necə qurulduğu barədə ümumi mənzərəni vebsayt hazırlanması yazısında tapa bilərsən.

10 meyar bir baxışda

Aşağıdakı cədvəl bütün siyahını yığcam verir. Sonrakı bölmələrdə hər meyarı ayrıca açıqlayırıq. Cədvəli çap et, saytını telefonda və kompüterdə aç, sətirləri bir-bir işarələ.

Meyar	Yoxlama sualı	Tipik problem
1. Aydın başlıq	İlk ekranda "burada nə təklif olunur" sualının cavabı var?	Şüar var, izah yoxdur
2. Bir əsas çağırış	Ekranda bir dominant düymə görünür?	Beş düymə eyni çəkidə
3. Mobil uyğunluq	Telefonda barmaqla rahat vurulur?	Düymələr kiçik, mətn sıxılıb
4. Sürət	İlk məzmun gözlətmədən görünür?	Ağır şəkillər, artıq skriptlər
5. Naviqasiya	İstənilən səhifədən əsas bölmələrə keçmək olur?	Menyu uzun və qarışıq
6. Oxunaqlıq	Mətn gözü yormadan oxunur?	Açıq boz üstündə açıq boz mətn
7. Forma sadəliyi	Formada yalnız zəruri xanalar var?	Yeddi xana, hamısı məcburi
8. Etibar elementləri	Kim olduğun və necə işlədiyin göstərilib?	Anonim sayt, ünvan yoxdur
9. Əlaqə görünürlüyü	Əlaqə hər ekrandan bir kliklə əlçatandır?	Yalnız alt hissədə kiçik yazı
10. Ardıcıl vizual dil	Bütün səhifələr eyni sistemə tabedir?	Hər səhifədə ayrı şrift və düymə forması

Meyar 1-3: aydın başlıq, bir əsas çağırış, mobil uyğunluq

1. Aydın başlıq

İlk ekran saytın üz cildidir. Orada bir cümlə ilə nə etdiyini, kimə lazım olduğunu və hansı nəticəni verdiyini yazmalısan. "Gələcəyi birlikdə quraq" tipli şüarlar gözəl səslənir, amma heç nə izah etmir. Yoxlama sualı: saytınla tanış olmayan bir adama ilk ekranın şəklini göstərsən, o, sənin nə iş gördüyünü beş saniyəyə deyə bilərmi?

2. Bir əsas çağırış

Hər ekranda bir dominant hərəkət olmalıdır: sifariş et, qiymət al, zəng sifariş et, yaz. İkinci dərəcəli linkləri saxlaya bilərsən, amma onlar vizual olaraq daha zəif görünməlidir. Beş düymə eyni rəngdə və eyni ölçüdə olanda ziyarətçi seçim etmir, sadəcə tərəddüd edir. Yoxlama sualı: ekrana gözünü qıyıb baxanda hansı düymə birinci gözə dəyir?

3. Mobil uyğunluq

Bu gün ziyarətçilərin böyük hissəsi sayta telefondan girir, ona görə də dizaynı əvvəl telefon ekranı üçün düşünmək daha düzgündür. Düymələr barmaq ölçüsündə olmalı, mətn zoom etmədən oxunmalı, üfüqi sürüşmə olmamalıdır. Yoxlama sualı: saytı bir əllə, avtobusda gedə-gedə istifadə etmək olurmu?

Əgər sənin işin sadə sayt çərçivəsindən çıxıbsa və istifadəçi hesabı, panel, bildiriş kimi ehtiyaclar yaranıbsa, veb tətbiq yoxsa mobil tətbiq müqayisəsinə də göz gəzdir — bu, dizayn qərarlarını kökündən dəyişir.

Meyar 4-6: sürət, naviqasiya, oxunaqlıq

4. Sürət

Sürət texniki məsələ kimi görünsə də, əslində dizayn məsələsidir. Səhifəyə qoyulan hər böyük şəkil, hər əlavə şrift ailəsi, hər üçüncü tərəf skripti gözləmə vaxtına əlavə olunur. Şəkilləri ölçüsünə uyğun hazırla, animasiyaları saya sal, ilk ekranda görünən məzmunu birinci yüklət. Yoxlama sualı: zəif internetdə səhifə açılanda ekran boş qalırmı?

5. Naviqasiya

Menyu saytın xəritəsidir. Ziyarətçi harada olduğunu və hara gedə biləcəyini həmişə bilməlidir. Əsas menyunu qısa saxla, oxşar səhifələri qruplaşdır, adları isə daxili termin yox, insan dili ilə yaz. Məsələn "Həllər" sözü ümumi səslənir, "Xidmətlər" isə konkretdir — bizim öz saytımızda da ayrıca xidmətlər və məhsullar bölmələri məhz bu səbəbdən var.

Yoxlama sualı: daxili səhifədən əsas bölmələrin hər birinə bir kliklə qayıtmaq olurmu?

6. Oxunaqlıq

Mətnin oxunaqlığı bir neçə sadə şeydən asılıdır: şrift ölçüsü, sətir hündürlüyü, sətir uzunluğu və fon ilə mətn arasındakı kontrast. Uzun abzasları böl, alt başlıqlar qoy, əsas fikri qalın yazı ilə vurğula. Nazik açıq boz şrift ekranda zərif görünə bilər, amma günəş altında telefonda oxunmur. Yoxlama sualı: mətni ekrandan bir addım geri çəkilib oxuya bilirsənmi?

Meyar 7-8: forma sadəliyi və etibar elementləri

7. Forma sadəliyi

Formadakı hər əlavə xana bir neçə ziyarətçini itirir. Qayda sadədir: yalnız ilk təmas üçün lazım olanı soruş, qalanını söhbətdə öyrən. Adətən bu qədəri kifayət edir:

• ad — sadə xitab üçün;
• əlaqə kanalı — telefon və ya e-poçt, ikisi birdən yox;
• bir sərbəst xana — "nə lazımdır" sualına qısa cavab.

Səhv mesajlarını da unutma: xana yanlış doldurulubsa, sayt hansı xananın və niyə səhv olduğunu dəqiq göstərməlidir. Göndərdikdən sonra isə mütləq təsdiq mesajı çıxsın — ziyarətçi mesajın getdiyinə əmin olmalıdır. Yoxlama sualı: formanı özün doldurub göndərmisən, bəs cavab nə qədər sonra gəlir?

8. Etibar elementləri

İnsan tanımadığı saytdan asanlıqla sifariş vermir. Etibar uydurma rəylərlə yox, yoxlana bilən məlumatla qurulur:

• real telefon, e-poçt və mesajlaşma kanalı;
• şirkət haqqında qısa, konkret bölmə — nə edirsən, necə işləyirsən;
• iş prosesinin izahı: sifarişdən sonra hansı addımlar olur;
• şəffaf şərtlər səhifəsi — bizim saytda bunun rolunu tariflər səhifəsi oynayır.

Yoxlama sualı: saytında sənin kim olduğunu göstərən ən azı üç yoxlana bilən element varmı?

Meyar 9-10: əlaqə görünürlüyü və ardıcıl vizual dil

9. Əlaqə görünürlüyü

Ziyarətçi qərar verən anda əlaqə düyməsini axtarmamalıdır. Əlaqə forması, telefon nömrəsi və mesajlaşma linki başlıqda, mətnin içində və altlıqda təkrarlanmalıdır. Mobil versiyada nömrəyə toxunanda birbaşa zəng açılsın, mesaj düyməsi isə tətbiqi açsın. Bizdə bu, bir toxunuşla WhatsApp söhbətinə keçidlə həll olunur.

Yoxlama sualı: saytın istənilən səhifəsindən əlaqəyə keçmək neçə klik tələb edir?

10. Ardıcıl vizual dil

Ardıcıllıq peşəkarlıq hissi yaradan ən ucuz vasitədir. Rəng palitrasını, şrift cütünü, düymə formasını, boşluq ölçülərini bir dəfə müəyyən et və bütün səhifələrdə eyni saxla. Yeni səhifə əlavə edəndə sıfırdan dizayn etmə, mövcud bloklardan yığ. Bu yanaşma həm görünüşü qoruyur, həm də sonrakı dəyişiklikləri ucuzlaşdırır. Yoxlama sualı: saytının üç fərqli səhifəsini yan-yana qoysan, eyni saytın səhifələri olduğu bilinirmi?

Ən çox təkrarlanan səhvlər və nə vaxt redizayn lazım deyil

Bizə ən çox gələn suallardan biri budur: "Satış yoxdursa, saytı tam yenidən qurmalıyıq?" Çox vaxt cavab xeyirdir. Əvvəlcə aşağıdakı səhvləri yoxla — onların əksəriyyəti bir neçə saatlıq işlə düzəlir:

• ilk ekranda nə təklif olunduğunun yazılmaması;
• eyni ekranda bir-biri ilə yarışan çoxlu çağırış düyməsi;
• telefonda oxunmayan kiçik və nazik mətn;
• həddindən artıq uzun əlaqə forması;
• gec açılan, ölçüsü kiçildilməmiş şəkillər;
• menyuda daxili termin işlədilməsi;
• animasiyanın məzmundan tez gözə dəyməsi.

Redizayn lazım deyil, əgər: sayt açılır, mobil versiya işləyir, ziyarətçi gəlir və məhsulun aydın izah olunub — sadəcə mətn və çağırışlar zəifdir. Belə halda mətni yenidən yazmaq, bir neçə bloku yerbəyer etmək və formanı qısaltmaq daha sürətli nəticə verir. Tam yenidənqurma isə saytın texniki əsası köhnəlibsə, mobil versiyası yoxdursa, məzmunu idarə etmək mümkün deyilsə və ya biznes modeli tamamilə dəyişibsə mənalıdır.

Bir səhv də ölçməmək səhvidir. Dizaynı dəyişəndə əvvəlki vəziyyəti qeyd et: neçə müraciət gəlirdi, hansı səhifələr baxılırdı. Müqayisə olmasa, dəyişikliyin faydası da, ziyanı da görünməz qalır.

Dizayndan sonra: gələn sualı cavabsız qoyma

Yaxşı dizaynın işi ziyarətçini sual verməyə qədər gətirməkdir. Sual gec cavablanırsa, o adam adətən geri qayıtmır. Ona görə də əlaqə kanallarını bir yerdə toplamaq və ilkin cavabı avtomatlaşdırmaq dizaynın davamıdır.

Biz bunun üçün NERO platformasını qururuq: Instagram DM, WhatsApp, Messenger və sayt çatı bir paneldə birləşir, hazır cavablar və bilik bazası ilkin sualları qarşılayır, söhbət mürəkkəbləşəndə isə canlı operatora təhvil verilir və bot pauza olunur. Sayt üçün çat pəncərəsi elə panelin öz içində yaradılır — sayta yalnız bir kod parçası əlavə etmək kifayətdir, xarici avtomatlaşdırma aləti tələb olunmur.

Vacib nüans: çat pəncərəsi dizaynın səhvlərini örtmür. Əgər ilk ekran nə təklif etdiyini demirsə, çat robotu da ziyarətçini xilas etməyəcək. Ardıcıllıq belədir: əvvəl 10 meyar, sonra avtomatlaşdırma.

Növbəti addım

Cədvəldəki 10 sualı saytında yoxla, "yox" cavabı aldığın sətirləri işarələ. Üçdən çox "yox" varsa, problem detallarda yox, strukturdadır. Saytını birlikdə nəzərdən keçirməyimizi istəyirsənsə, əlaqə səhifəsindən yaz və ya bir toxunuşla WhatsApp-dan mesaj at — hansı meyarların əskik olduğunu və hansı ardıcıllıqla düzəldiləcəyini konkret deyək. AI Media Bakıda yerləşən süni intellekt və avtomatlaşdırma texnologiya şirkətidir, marketinq agentliyi deyil: sayt, dizayn və avtomatlaşdırmanı bir sistem kimi qururuq.